1. Ông N lí lịch mấy đời bần cố nông, tham gia kháng chiến, gương mẫu trong hoạt động phong trào, luôn nỗ lực vươn lên trước mọi thử thách… nên dù không được học hành quy củ, ông vẫn được đề bạt làm Giám Đốc công ty Thịnh Phát có mấy trăm người.
P được gia đình cho học hành đàng hoàng từ nhỏ nhưng thời điểm nào cũng có “phốt”. Đi học, bênh bạn đánh nhau, bị đuổi học. Đi bộ đội dám “yêu” con gái thủ trưởng làm cô này có bầu, bị kỷ luật. Đi làm cơ quan tố cáo lãnh đạo tham ô, bị đuổi việc. Nhưng do sáng dạ thông minh nên cuối cùng P cũng tốt nghiệp loại ưu một trường kỹ thuật.
Nhà P cạnh nhà ông N, lại là đồng hương. Vợ P bảo:
– Tận dụng cơ hội đổi đời mình ạ, em phải tranh thủ o bế vợ ông N để kiếm cho mình một chỗ trong công ty Thịnh Phát, mình cứ lông bông mãi, khổ quá.
P bây giờ đã “ngấm đòn”, chả còn ngang ngược như thời trai trẻ. Ngẫm ra, cả đời nghĩa khí chính trực, tuổi đã hòm hòm lại xẹp lép như con gián. Mấy thằng ngày xưa vẫn vỗ tay cúi đầu tâng bốc P là “đại ca” là “quân tử” này nọ nhưng hễ có sự vụ gì thì lẩn như trạch… bây giờ lên xe xuống ngựa, mâm cao cỗ đầy, P đã “sáng ra” nhiều, lần này không thấy cãi vợ.
Quả nhiên “bổn cũ” chưa hề “lạc hậu”. Qua được cửa sếp bà, chẳng mấy hồi là “chinh phục” được sếp ông. P được ký hợp đồng làm chân “phụ trách kỹ thuật”cho công ty Thịnh Phát, một vị trí do giám đốc N “sáng tác” thêm cho người “hàng xóm đồng hương”.
Bây giờ P đã có một công việc ổn định, có vị trí thân cận với giám đốc một công ty mấy trăm người, hàng tháng ung dung lĩnh lương tuy cũng chỉ đủ cầm cự nhưng còn hơn chán vạn cảnh phải chầu chực làm thuê làm mướn chỗ này chỗ khác bao năm qua. Cả họ nhà P coi ông N như hiệp sỹ, như ân nhân.
Giám đốc N thì phát hiện ra P cực kỳ tháo vát, chỉ bị “chặn” bởi tính cách nóng nảy thiếu kìm chế, “cơn lên” là tung hê tất tật nên ông khéo léo điều chỉnh đặng khai thác P triệt để. Việc gì cũng đến tay P, từ sửa chữa lặt vặt cho văn phòng cho đến lên việc kế hoạch mua sắm, soạn thảo công văn… P đều làm đến nơi đến chốn mà không hề tư lợi. Một lần ông N ghé tai P thì thào:
– Cậu cố gắng nhé, đợt này tôi sẽ đề cử cậu vào chân Trợ lý cho tôi.
P cảm động đến rơi lệ. P cúi đầu lí nhí:
– Em đội ơn anh lắm, không có anh thì P này chỉ mãi là con tốt đen trong biển người cu li.
– Khà khà, tôi sống là để phúc để đức. Cậu không phải lăn tăn.
Câu này làm P khó chịu nhưng anh ta nín nhịn. Làm việc với nhau một thời gian, ông N hiểu P thì P cũng hiểu ông N.
P thấy ngày ngày xe đưa xe đón ông N đến ngồi chiễm chệ trên ghế xoay, khi cấp dưới đổ mồ hôi sôi nước mắt làm việc đêm ngày, thành quả cuối cùng là những sản phẩm chất lượng, những bản thiết kế đầy trí tuệ, những bản báo cáo dằng dặc số liệu… rồi qua các khâu kiểm tra, hạch sách chán chê, ông N mới nhón bút ký chữ ký cuối cùng to đùng… nếu chẳng may có chút gì sai sót thì ông tha hồ xài xể, nhiếc móc. Còn họ, những người lao động thật sự thì sợ hãi rúm ró còn hơn bị cha mẹ la mắng. Việc nữa của ông là đi họp, khi đội bạn nói thì ông ngủ gật, khi ông nói thì đội bạn ngủ gật vì toàn là những bản kể lể thành tích, ngợi ca cấp trên na ná nhau. Rồi chiêu đãi liên miên, đi công tác nước ngoài, những chuyến tập huấn dài hạn chủ yếu là du hí, chia chác… P biết mình bị khai thác triệt để nhưng chỉ được hớp bèo bọt, P biết mình hèn, mình nhu nhược nhưng đã vào thế “nhúng chàm”. Lũ con lớn như thổi, chúng cần cơm no, áo ấm. Mụ vợ dốt nát xấu xí chịu đựng những cơn điên của P suốt thời thanh xuân, nay cũng nên tặng mụ chút an ủi với họ hàng, chòm xóm – cái bọn chỉ giỏi ngón ngồi lê rình mò. Thằng P ngông nghênh xa xưa bây giờ “thuần” đến lạ lùng.
Nay ông N đi đâu cũng có P như “bóng với hình”, ông N gật thì P gật, ông N lắc thì P lắc, ông N cười thì P cười, ông N cáu thì P cáu và tất nhiên, muốn qua ông N thì phải qua “xác” P.
Bao người trước đây ngoảnh mặt làm ngơ, không “dây” vào “cái thằng chi chít phốt” như P bây giờ tay bắt mặt mừng, chủ động làm quen và nhắc lại cả những “kỷ niệm” xa lắc xa lơ với P từ thuở ấu thơ…
P đang lâng lâng ngất ngây thì mụ vợ “cảnh tỉnh”:
– Ôi dào, mình đừng có mà tưởng bở. Tiên sư cái lũ cơ hội! Chúng nó hút máu mình hơn ma hơn quỷ ấy! Khi hết máu, mình chẳng bằng xác một con lợn!
Quả là tư duy theo kiểu “hiện thực khách quan” thô thiển mà thấm thía. Thâm niên trong nghề buôn thịt lợn bao năm, mụ vợ P “định giá thịt” khá chuẩn xác… Chịu khó nghe ngóng, P biết những kẻ ngoài mặt tâng bốc, thân thiện với P, sau lưng gọi P là “tay sai”, là “thằng chỉ điểm”, là “chó săn”. Thật nhục nhã…
Đêm nằm cạnh mụ vợ “tri ân tri kỷ” to khỏe múp míp, dễ ăn dễ ngủ, chung thủy mộc mạc, P trăn trở nghĩ về lẽ đời. Sau thời gian phò tá sếp N, P cũng học được ở ông sự bình thản, biết “nói vậy mà không phải vậy”, biết lúc đấm, lúc xoa, không còn hồ đồ như trước.
Từ sâu thẳm, P nhận ra thằng P nghĩa khí ngày nào chưa bao giờ chết hẳn, nó chỉ tạm ẩn dật vì miếng cơm manh áo, để ngộ ra nhiều hơn về nhân tình thế thái. P nghĩ mình không thể mãi là cái bóng đốn mạt ăn theo nói leo, cum cúp hầu hạ ông N, P phải trở lại là chính mình…
Từ ấy, P đứng sau ông N âm thầm bênh vực kẻ yếu, vạch mặt bọn gian tà, nhiều lần lấy lại công bằng cho những thân phận thiệt thòi. Người lao động được quan tâm sâu sát, khen thưởng công minh, năng suất lao động tăng vượt mức. Các hợp đồng xuất nhập liên tiếp được ký kết đem lại nhiều lợi nhuận cho công ty Thịnh Phát. Đương nhiên giám đốc N mới là người được ngợi ca tít tắp mây xanh, thành thần tượng của giới trẻ với cách điều hành “dám nghĩ dám làm”, “luôn lắng nghe, luôn thấu hiểu tâm tư nguyện vọng” của người lao động…
Công ty Thịnh Phát là điển hình cho một phương thức làm ăn mới mẻ đầy hiệu quả với biết bao là danh hiệu, bằng khen, huân huy chương…
Lễ tổng kết cuối năm của công ty Thịnh Phát diễn ra cực kỳ hoành tráng với sự có mặt của các quan chức cao cấp. Diễn văn, diễn thuyết, múa hát, phát biểu, thức ăn sang trọng, bia rượu tràn trề… Tiệc tan, thấy P lọ mọ lấy xe máy về, Ông N bảo:
– Cậu lên xe tôi về cho an toàn, hôm nay ai cũng uống nhiều.
Chiếc xe lao đi, một cơn dông lớn bỗng bất ngờ đổ xuống , ông N quay qua bảo P:
– Theo quan niệm của người Tàu, mưa may mắn lắm.
Họ bắt tay nhau. Bỗng chiếc xe phanh đột ngột vì tránh một phụ nữ qua đường, đường trơn, nó quay nửa vòng rồi lật nhào… Người ta nghe mấy tiếng nổ lớn rồi tất cả chìm trong dòng lửa…
Báo đài đăng tin Giám đốc N đã đột ngột tử nạn trong thời kỳ sự nghiệp hưng thịnh nhất. Lễ tang ông N có đầy đủ mặt các quan chức cốt cán trong tỉnh và thành phố, những người mang ơn ông xếp hàng dài dằng dặc.
Bên hàng xóm, vợ P cũng vật vã trong đám tang khiêm nhường.
2. Ở nơi cõi khác, ông N và P đang ung dung đi dạo cùng nhau. Ông N quay qua bảo P:
– Tôi vẫn day dứt lắm. Tôi ước hồn mình được nhập vào đâu đó quay về thăm gia đình, thăm anh chị em trong công ty Thịnh Phát một chút rồi tôi mới có thể yên tâm ra đi.
– Vâng, em cũng muốn thế. – P ủng hộ – Chợt anh ta nhìn thấy một đôi chim sẻ đang đậu gần đó, bảo – Vậy chúng ta nhập hồn vào đôi chim ấy để bay về anh nhé. Họ nhất trí.
Chim sẻ N và chim sẻ P vỗ cánh, bay về nơi trần thế…
Chọn dừng chân đầu tiên là cửa sổ ngôi biệt thự nguy nga của ông N. Bên ngoài khói nhang nghi ngút nhưng bên trong họ nghe tiếng mấy đứa con ông N đang tranh cãi kịch liệt, một lát thấy bà N chạy vào rít lên:
– Trời ơi, có mấy đồng phúng viếng, chúng mày còn tranh giành nhau ầm ỹ thế này, đến khi chia gia tài, chúng mày chém giết nhau hay sao?
Thở dài, ông N bảo P cất cánh… Họ dừng bên thềm nhà P. P thấy vợ đang ngồi một mình bên bàn thờ. Mụ vừa khóc, vừa kể lể:
– Cũng là tại em cả, em mà không tham lam xúi dại mình xin vào làm cho công ty ấy thì đâu có ngày hôm nay…hu hu. Mấy năm là tôi tớ cho người ta, được bao nhiêu miếng béo bở thì quan trên nuốt hết, mình chỉ được chút rác rưởi, bây giờ thiệt thân để mẹ góa con côi…hu hu…
Thấy vấn đề…nhạy cảm quá, P nén lòng lại cùng ông N bay đi…
Họ bay về phía công ty Thịnh Phát. Nhịp độ hối hả làm việc khiến họ trong phút giây quên mình chỉ là những linh hồn nhập tạm từ cõi khác. Phân vân một lát, họ quyết định dừng lại nơi cửa sổ phòng ăn trưa của nhân viên. Đây là nơi họ có thể biết được những thông tin cởi mở nhất. Họ nghe một người nói:
– Đã có tin nóng gì về giám đốc mới chưa nhỉ?
– Chưa đâu, các “bên” còn vật nhau chán chê đã! – Một người khác cười khẩy.
– Ôi dào, thay anh P mới khó, thay ông N thì dễ ợt!
Mọi người gật gù, không thấy ai phản đối ý tưởng xấc láo này. Một cô gái giải thích thêm:
– Giám đốc kiểu như ông N chỉ cần lý lịch sạch sẽ, quan trên dễ sai bảo, thành tích thì nhận cho bản thân mình, trách nhiệm thì đẩy cho cấp dưới… Có mà cả công ty này ai cũng đảm nhận được!
Cả hội cười hô hố. Một tay trẻ trẻ chép miệng ra vẻ hiểu đời:
– Anh P là của hiếm bây giờ, anh ấy có tâm, có tài, trung thực, chỉ tiếc không biết lươn lẹo, tráo trở nên đời đời kiếp kiếp bị đè đầu cưỡi cổ mà thôi…
P nghe vậy vừa cảm động, vừa thấy ái ngại với ông N. Anh quay qua định an ủi “chim sẻ” N vài câu thì ông đã bay vụt đi, không kịp từ biệt P câu nào…
17.11.2010
Vũ Thanh Hoa