William James ( – ) là nhà tâm lý học và triết gia người Mỹ. Ông là học giả đầu tiên giảng dạy khóa tâm lý học ở Mỹ. Ông viết những cuốn sách có ảnh hưởng lớn tới khoa học tâm lý, tâm lý học giảng dạy, tâm lý học trải nghiệm tôn giáo và chủ nghĩa thần bí, cũng như tâm lý học về chủ nghĩa thực dụng thời kỳ đầu. Ông là anh của nhà văn Henry James và tác giả nhật ký Alice James.
William James được nhiều người coi là một trong những triết gia sâu sắc và truyền cảm hứng nhất của Mỹ, cũng như một trong ba người theo chủ nghĩa thực dụng nổi tiếng (giữa Charles Sanders Peirce và John Dewey). Tránh sự chặt chẽ về logic điển hình của chủ nghĩa duy lý Châu Âu, ông xây dựng một nền tảng tâm lý học chứng đựng nhiều ẩn ý triết học và triết học được làm phong phú bởi kinh nghiệm về tâm lý học. Học thuyết của ông về bản ngã, và quan điểm của ông rằng niềm tin của con người hướng tới những hành động có ý thức đã tạo ra các vấn đề cần tới sự hỗ trợ của triết học. Từ đó, ông phát triển nhận thức luận cho chủ nghĩa thực dụng, cân nhắc ý nghĩa của ý tưởng và bản chất của niềm tin không trên cơ sở trừu tượng mà trên sự khác biệt thực tế mà chúng tạo ra trong cuộc sống của con người.
Ông theo đuổi học thuyết này trong nhiều lĩnh vực như tôn giáo, siêu hình học, triết học xã hội, tự do và các giá trị đạo đức. Sự đóng góp của ông trong các lĩnh vực đó bao gồm những phản biện chống lại các quan điểm triết học truyền thống trên các vấn đề như tự do và sự quyết tâm, sự tương ứng và sự chặt chẽ, thuyết nhị nguyên và chủ nghĩa duy vật, cũng như phân tích sâu sắc về nhận thức hiện tượng luận về bản ngã và ý thức. Ông đã thiết lập một hệ thống triết học lớn trong tư tưởng phương Tây, cho dù ông không sống đủ lâu để hoàn thiện tất cả các khía cạnh của nó.