Hỏi người đi chợ Khâu Vai
Nguyễn Thị Mai
Phải em chẳng trọn với mình
Mà mình phải đến chợ tình Khâu Vai
Lặng nghe dốc núi thở dài
Gió rừng hổn hển bên tai đá ngàn
Bước mình mây trắng chan chan
Bước em bếp núc lửa khan nguội ngàng
Giêng hai hụt chiếu hội làng
Tầm xuân mắt biếc liếc sang tìm người
Chợ tình, đêm mượt, sương tươi
Gói mèn mén lạnh trao mời lọt tay
Rượu thầm một ngụm chung say
Rồi xuôi, suốt tháng, suốt ngày, lâng lâng
Chợ tình, mình thích em vâng
Thì đi cho thỏa trào dâng khát chờ
Đêm nay ngồi gõ gu gờ (google)
Thấy cao nguyên đá mịt mờ… mà thương
25/2/2011
LỜI BÌNH CỦA VÂN ĐÌNH HÙNG:
Chợ tình đêm mượt sương tươi đã dắt khối người thờ ơ phải đi chợ Khâu Vai. Người vùng cao thì xuống núi. Người miền xuôi thì ngược dốc. Thế là bước mình mây trắng, bước em bếp núc… cùng đi chợ… tình.
Chợ tình Khâu Vai ở Hà Giang, họp một năm một phiên vào ngày 27 tháng ba âm lịch. Chợ của người Mông và của cộng đồng các dân tộc quanh vùng. Ai còn tiếc nuối thời còn trai trẻ, đã hẹn mà chẳng nên duyên thì đến ngày ấy đi chợ. Đi để mong manh gặp lại người ấy, một nửa đáng lẽ… mà không chập được làm một. Đi để may ra gặp được nhau, được hổn hển bên tai đá ngàn, được than, được thở… được giãi bày. Đêm trước chợ phiên là đêm đẹp nhất, ngắn nhất cho những lời thủ thỉ sẻ chia. Đêm tình nhân mặn nồng nguyên sơ.
Câu hỏi mà nhà thơ nữ đặt ra và tự trả lời trong bài thơ có thể hiểu là tác giả đã ít nhất một lần tới chợ, kể cả đi chợ ảo bằng việc gõ gu gờ như tác giả đã nhận. Tôi không bàn về việc đó. Chính những dòng lục bát nhẹ nhàng này đã gợi sức liên tưởng, gợi sự lay bay cùng với dẫn dụ của các con chữ.
Duyên lục bát Nguyễn Thị Mai là duyên trời định. Nhiều năm trước tôi đã được đọc thơ chị, có câu này mà tôi không thể quên: Chắc là em đẹp em xinh/ Tóc mai một sợi kéo đình đổ xiêu. Đọc xong tôi như bị hấp dẫn bởi từ trường chữ tỏa ra quanh nó, thoảng nhẹ mà kiêu sa. Khẳng định nhan sắc của câu thơ đang xuân thì.
Hình như thơ chị viết phần nhiều là lục bát, một thể thơ khó viết hay. Thế nhưng ở bài nào, tứ thơ cũng như một phát hiện, cũng trình ra một mảnh mới vừa được lau chùi bụi thời gian, và lại tinh khôi trước người đọc. Với bài này, câu: Chợ tình đêm mượt sương tươi là một minh chứng. Chợ tình đêm mượt là đã đẹp rồi, nhưng đêm mượt sương tươi, thì thật đẹp. Mới. Lạ. Câu thơ hay đến không thể bình thêm. Chỉ đọc và cảm, đọc lại và cảm, đọc lại… và bị chinh phục.
Nếu cứ vin vào câu chuyện của vợ chồng mình – em, như cách xưng hô, thì cả hai cùng đi chợ Khâu Vai phiên hăm bảy tháng ba nào đó. Chiều chồng, người vợ đi cùng, thì đi cho thỏa trào dâng khát chờ. Thế là hành trang chỉ có bánh mèn mén bột ngô trong gùi đeo lưng, tinh mơ, sương giăng mù trời, cả hai đi chợ… tình. Chính người vợ cũng có những khát khao cháy bỏng dấu kín, lặn sâu vào trong, nhất niên nhất lệ, như đào phai hàm tiếu muộn vào chập rét Nàng Bân tháng quí xuân.
Và thật hạnh phúc xiết bao, đến chợ, cả hai đều cạn ngụm rượu thầm. Sao lại là rượu thầm?. Rồi xuôi/ suốt tháng, suốt ngày, lâng lâng. Tôi nghĩ câu thơ này cũng dễ hiểu thôi các bạn nhỉ.
Vâng. Rồi xuôi! Thế là tan chợ. Một tháng sau, men rượu thầm vẫn lâng lâng hương trong lòng người viết và thơm lây cả trong lòng người đọc.
Ngày 23/3/2012_Vân Đình Hùng